avukatrehberim.org

Boşanma davaları ile ilgili hükümler Türk Medeni Kanunu (TMK) 161 ve 184. Maddeleri arasında düzenlenmiştir.

Boşanma davası, resmi bir kuruma başvurarak usulüne uygun olarak evlenmiş eşlerin, bu birlikteliği sonlandırmak için aile mahkemesine açtıkları davadır.

Boşanma davaları iki türdür. Bunlardan biri anlaşmalı boşanma davası diğeri çekişmeli boşanma davası olarak adlandırılır.

Boşanma davalarına ilişkin 1 ve 2 numaralı yazılarımda anlaşmalı boşanma davasını yazdım. Bu yazımda da çekişmeli boşanma davasının ne olduğu, bu davanın hangi şartlarda açıldığını detaylı ve hukuk eğitimi almamış birinin de kolaylıkla anlayacağı şekilde anlatmaya çalışacağım. Unutmayalım ki konu ile ilgili paylaşımlar denizde bir damla. Diğer tüm detayların açacağınız davaya yansıması ve bu davanın başarıyla sonuçlanması için işin ehli bir avukatla çalışmanıza bağlıdır. Keyifli okumalar.

Çekişmeli Boşanma Davası Nedir?

Evlilik birliği devam ederken bu evliliği sonlandırmak isteyen eşlerin boşanma konusu ve boşanmaya ilişkin nafaka, tazminat,  mal paylaşımı, velayet gibi ikincil konularda anlaşamayıp açtıkları davaya çekişmeli boşanma davası diyoruz. Dolayısıyla buradaki çekişmeden kasıt, herhangi bir konuda anlaşamamaktır.

Çekişmeli Boşanma Davası Hangi Hallerde Açılır?

Anlaşmalı boşanma, şiddetli geçimsizlik ya da başka bir deyişle evlilik birliğinin temelden sarsılması sebebiyle açılabilir. Buna karşılık çekişmeli boşanma davası Medeni kanun Madde 166 bağlamında genel boşanma sebebi olan şiddetli geçimsizlik (evlilik birliğinin temelden sarsılması) sebebiyle açılabildiği özel boşanma sebebiyle de açılabilir. Türk Medeni Kanunun’da özel boşanma sebepleri şu şekilde sayılmıştır:
Zina (aldatma)
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
Terk
Akıl hastalığı.
Kanun koyucu özel boşanma sebeplerini sınırlı olarak saymıştır. Özel boşanma sebeplerine girmeyen bir boşama gerekçesi Madde 166 bağlamında genel boşanma sebebi kapsamında değerlendirilir.

Çekişmeli Boşanma Davasında Kusur Önemli Mi?

Çekişmeli boşanma davası açarken öncelikle dayandığınız gerekçeyi ispat etmeniz gerekmektedir. Örneğin onur kırıcı davranış sebebiyle dava açmışsanız, boşanmanız için bunu ispat etmeniz yeterli. Fakat mahkeme boşanmaya karar verirken taraflardan hangisinin daha fazla kusurlu olduğunun tespitini yapar. Bu tespit tazminat ve nafaka miktarları belirlenirken çok önemlidir. Başka bir deyişle, çekişmeli bir boşanma davasında kusurunuzun yüzde yüz olması ile yüzde elli olması arasında ödeyeceğiniz tazminat bakımından önemli bir fark olacaktır. Fakat kusur eşit ise taraflar birbirine kusurdan dolayı herhangi bir tazminat ödemeyeceklerdir.
Diğer yandan çekişmeli boşanma davası açan davacı eş, davalı eşten daha fazla kusurlu ise açtığı boşanma davası reddedilir. Bu şekilde açılan bir davada az kusurlu eş, boşanmaya karşı çıkarsa boşanma kararı verilemez. Dolayısıyla çekişmeli boşanma davasında hakim, anlaşmalı boşanma davasından farklı olarak araştırma yaparak, tanıkları dinleyerek kusurun daha çok kimde olduğunu tespit etmeye çalışır. Bu sebeple davanın en başından sonuna kadar işi sıkı tutmakta yarar vardır.

Çekişmeli Boşanma Davasında Mal Rejimi Ne Zaman Tasfiye Edilir?

Çekişmeli boşanma davasında mahkeme öncelikle tarafların kusurunu tespit edip boşanmaya karar verir. Boşanma kararından sonra mal paylaşımına yönelik karar hüküm bulur. Taraflar boşanma dilekçesi ile birlikte edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi hakkında  karar verilmesini isteyebileceği gibi ayrı bir dava dilekçesiyle de malların tasfiyesi için dava açabilirler. Mahkeme her iki durumda da davaları ayrı ayrı görecektir. Mal rejimin tasfiyesi ne yönelik mahkeme kararı boşanma kararından önce verilse de tasfiye kararı boşanma kararının kesinleşmesinden sonra hüküm bulur.

Davalı Eşimin Adına Bir Araba ve Daire Var. Bunları Çekişmeli Boşanma Davası İle Talep Edebilir Miyim?

Yukarıda paylaştığım üzere mal rejimin tasfiyesi için ayrı bir davanın açılması gerekmektedir. Buna göre eşlerin mal varlığına yönelik katılma, katkı payı alacağı ve değer artış payı alacağına ilişkin istemleri, boşanma davasıyla beraber vereceğiniz ayrı bir dilekçeyle talep edebileceğiniz gibi boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içerisinde aile mahkemesinde açılacak ayrı bir dava ile talep edebilirsiniz. Boşanma davasının kesinleşmesiyle bu türden taleplere yönelik verilen kararlar da hüküm doğuracaktır. Dikkat! mal rejiminin tasfiyesine yönelik davalarda da görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Çekişmeli Boşanma Davasında Aile Konutu Hususu

Çekişmeli boşanma davası devam ederken aile konutunun mülkiyetine sahip olan eş ile çocuklar aile konutunda kalacaklardır.

Evden Ayrılınca Ziynet Eşyalarımı Almadım –  Bu Eşyalarımı Boşanma Davasında Talep Edebilir Miyim?

Öncelikle evden ayrılırken ziynet eşyalarını almadığınızı ispat etmeniz gerekir. Nitekim Yargıtay bir kararında, evi terk eden kadının hayatın olağan akışına göre ziynet eşyalarını da  yanında götürdüğünün kabul edilmesi gerekir görüşüne yer vermiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararın devamında, aksi bir durumda ise evi terk eden kadının bunu ispat etmesi gerektiğine karar vermiştir. (Yargıtay 2HD. 2020/2680K.)
Dolayısıyla ziynet eşyalarının talep edilebilmesi ayrı bir davanın açılmasına bağlı değildir. Harcını ödenmek şartıyla kişisel eşyalar ve ziynet boşanma davasında talep edilebilir.

Çekişmeli Boşanma Davasında Maddi ve Manevi Tazminat Talep Edebilir Miyim?

Türk Medeni Kanunu Madde 174’e göre Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.

Çekişmeli Boşanma Davasında İştirak Nafakası

İştirak nafakası,  evlilik birliğinin sona ermesinden sonra diğer eşin, velayet hakkı kendisinde bırakılan eşe, çocuğun bakımı ve eğitim giderleri için ekonomik gücü oranında yaptığı katkıdır. Bu konuda taraflar herhangi bir talepte bulunmasa da hakim, çocuğun yararını gözetip kendiliğinden karar vermelidir. İştirak nafakası, velayetten bağımsızdır. Başka bir deyişle, çocuğun babası veya annesi velayet ilişkisi kaldırılsa bile Türk Medeni Kanunu 327 gereği müşterek çocuklarının bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderleri karşılamakla yükümlüdürler.

İştirak nafakası her ay peşin ödenir. İştirak nafakası şu kıstaslara göre belirlenir: Çocuğun yaşı, çocuğun sağlık durumu, çocuğun eğitim durumu, varsa çocuğun kişisel geliri, anne ve babanın sosyo-ekonomik durumu.

Nafaka sorumluluğu çocuğun erginlik yaşı olan 18 yaşın tamamlanmasına kadar devam eder. Fakat çocuk 18 yaşını doldurmasına rağmen eğitime devam ediyorsa, bu durumda da eğitim sonuçlanıncaya kadar nafaka yükümlülüğü devam eder.

İştirak nafakası yükümlüsünün ekonomik gücünün tamamen yok olması, hastalık, maluliyet gibi nedenlerle bu yükümlülüğünü yerine getirememesi sebebiyle nafaka yükümlülüğü sona erer.

İştirak nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra hüküm doğurur. Boşanma davası devam ederken, çocuğun bakım ve giderleri için kararlaştırılan nafakaya tedbir nafakası denir.

Çekişmeli Boşanma Davasında Yoksulluk Nafakası

Yukarıda paylaştığımız üzere iştirak nafakası, velayet kendisine verilmemiş tarafın  müşterek çocuğun bakım ve giderleri için yaptığı katkıya denir. Yoksulluk nafakası ise, evlilik birliğinin boşanma kararı ile bitmesi sebebiyle yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen nafakadır. Yoksulluk nafakası boşanma davası dilekçesinde talep edileceği gibi boşanma davası kesinleştikten 1 yıl içinde de talep edilebilir. Boşanma davası kesinleştikten sonra yoksulluğa düşen taraf bir dilekçe ile aile mahkemesinden yoksulluk nafakası talebinde bulunabilir. Türk Medeni Kanunu Madde 175 ‘e göre de Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Diğer eşin nafaka yükümlüsü olması için kusurlu olma şartı yoktur.

Son olarak, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açılacak nafaka davalarında, görevli mahkeme aile mahkemesi olup yer bakımından yetkili mahkeme ise nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Evlilik birliğinin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden sonra bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Unutmayın. Haklı olmak ile hakkı almak arasındaki fark, avukatınızdır.

Av. Cevdet Ergül