Nedir Bu Adli Kontrol?
Adli kontrol, suç işlediği iddia edilen bir şüpheliye, tutuklama sebepleri olmasına rağmen hakimlik tarafından tutuklanmayıp yurt dışına çıkmama, belirli yerlere belirli zamanlarda imza atmak, konutu terk etmemek gibi tedbirlerin uygulanmasına denir.
Unutmadan belirtmek gerekir ki, denetimli serbestlik uygulaması ile adli kontrol tedbirleri aynı şeyler değildir. Adli kontrol, soruşturma veya kovuşturma devam ederken uygulanan tedbirlerdir. Fakat denetimli serbestlik yargılama sonuçlandıktan sonra uygulanır. Dolayısıyla bu iki uygulama birbiriyle karıştırılmamalıdır.
Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 109 ve devamı maddelerinde düzenlenen adli kontrol tedbiri türleri aşağıdaki şekilde sayılmıştır. Sulh ceza hakimliği tutuklama şartları olmasına rağmen kimi zaman tutuklama kararı vermeyip tek kararla birden fazla tedbirin uygulanmasına karar verebilir.
CMK 109/3’e göre adlî kontrol, şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerebilir;
a) Yurt dışına çıkamamak.
b) Hâkim tarafından belirlenen yerlere, belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak.
c) Hâkimin belirttiği merci veya kişilerin çağrılarına ve gerektiğinde meslekî uğraşlarına ilişkin veya eğitime devam konularındaki kontrol tedbirlerine uymak.
d) Her türlü taşıtları veya bunlardan bazılarını kullanamamak ve gerektiğinde kaleme, makbuz karşılığında sürücü belgesini teslim etmek.
e) Özellikle uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla, hastaneye yatmak dahil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek.
f) Şüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak, miktarı ve bir defada veya birden çok taksitlerle ödeme süreleri, Cumhuriyet savcısının isteği üzerine hâkimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak.
g) Silâh bulunduramamak veya taşıyamamak, gerektiğinde sahip olunan silâhları makbuz karşılığında adlî emanete teslim etmek.
h) Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim tarafından miktarı ve ödeme süresi belirlenecek parayı suç mağdurunun haklarını güvence altına almak üzere aynî veya kişisel güvenceye bağlamak.
i) Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adlî kararlar gereğince ödemeye mahkûm edildiği nafakayı düzenli olarak ödeyeceğine dair güvence vermek.
j) Konutunu terk etmemek.
k) Belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek.
l) Belirlenen yer veya bölgelere gitmemek.
Adli Kontrol Kararını Kim Verir
Adli kontrol, Cumhuriyet savcısının talebi sulh ceza hakimliğinin kararı ile verilir. Adli kontrol tedbirinin devam edip etmeyeceği kararını, soruşturma evresinde cumhuriyet savcısının talebi ile sulh ceza hakimliği; kovuşturma evresinde ise mahkeme verir. Kararın devam edip etmeyeceği en geç 4 aylık sürelerle yeniden incelenir. (CMK 110/4)
Adli Kontrol Kararı Ne zaman Uygulanır?
-Avukat Bey! tutuklanmadım, rahat bir nefes aldım ama sulh ceza hakimliği kararında diyor ki; her gün git sana en yakın karakola imza at. Ama geçen gün en yakın karakola gittim. Polis dedi ki senle ilgili bir karar yok. Git denetimli serbestlik müdürlüğünden sana adli kontrol kararıyla ilgili bir belge verecekler bu belgeyi getirdiğinde sorumluluğun da başlanmış olacak.
Sevgili müvekkilim sulh ceza hakimliği kararına itiraz 7 günde yapılır. Eğer ki bu karara herhangi bir itiraz yoksa 7 gün sonra kesinleşir. İlgili adli kontrol kararı denetimli serbestlik müdürlüğüne ulaştıktan sonra denetimli serbestlik müdürlüğü bu kararı size tebliğ eder. Bu kararı alıp ilgili karakola gidiyorsunuz ve böylece şayet imza sorumluluğunuz varsa belirlenen gün ve saatte mutlaka o yerde o sorumluluğu yerine getirmeniz gerekmektedir.
Ne Kadar Süre Adli Kontrolüm Devam Eder?
CMK 110/A maddesine göre adli kontrol süresi, ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok iki yıldır. Bu süre, zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek bir yıl daha uzatılabilir. Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, adli kontrol süresi en çok 3 yıldır. Bu süre, zorunlu hâllerde, uzatılabilir; uzatma süresi toplam 3 yılı, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ile Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlarda dört yılı geçemez. Öngörülen adli kontrol süreleri, çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır.
Adli Kontrol Tedbirine Uymazsam Ne Olur?
Özetle; tutuklanırsın.
Adlî kontrol hükümlerini geçerli bir mazereti olmadan yerine getirmeyen şüpheli veya sanık hakkında, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun, yetkili yargı mercii derhal tutuklama kararı verebilir. Hükümözlü istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurmuşsa UYAP kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesi de hükümözlüyü tutuklama kararı verebilir.
Bir sonraki yazımda Adli Kontrol Kararına mazeret dilekçesini paylaşacağım.
Faydalı olması dileğiyle.
Av. Cevdet Ergül
Bir Cevap Yazın